انواع اسکنر اثر انگشت بر اساس فناوری تشخیص، به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شوند: اپتیکال (نوری)، خازنی (کپاسیتیو)، التراسونیک (فراصوتی) و ترموال (حرارتی). هر نوع، خطوط انگشت را با روش متفاوتی می‌خواند و همین تفاوت روی دقت، سرعت تشخیص و عملکرد دستگاه در شرایط مختلف، مثل دست کثیف، چرب یا خشک، اثر می‌گذارد. در ادامه، مزایا، محدودیت‌ها و کاربرد مناسب هرکدام را بررسی می‌کنیم تا بر اساس محیط کار خودتان بتوانید گزینه‌ی مناسب را انتخاب کنید.
انواع اسکنر اثر انگشت چیست؟
پیش از خرید دستگاه حضور و غیاب یا هر سیستم کنترل تردد مبتنی بر اثر انگشت، شناخت انواع اسکنر اثر انگشت به انتخاب درست کمک می‌کند. این اسکنرها از نظر فناوری تشخیص با هم تفاوت دارند و همین تفاوت، روی دقت، سرعت و مقاومت دستگاه در محیط‌های مختلف اثر می‌گذارد.
اسکنر اپتیکال (نوری)
اسکنر اپتیکال رایج‌ترین نوع اسکنر اثر انگشت در دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی است. این سنسور با استفاده از نور و یک دوربین کوچک داخلی، تصویری از سطح انگشت ثبت می‌کند و برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های خطوط آن را به‌عنوان الگو ذخیره می‌کند.
- مزیت: این نوع سنسور ارزان‌ترین نوع در میان اسکنرهای اثر انگشت محسوب می‌شود و به همین دلیل، بیشتر دستگاه‌های حضور و غیاب اقتصادی از آن استفاده می‌کنند.
- محدودیت: از آن‌جا که عملکرد این سنسور بر پایه‌ی عکس‌برداری است، وجود چربی، گردوغبار یا خط‌وخش روی سطح آن می‌تواند دقت تشخیص را کاهش دهد. همچنین انگشت بیش‌ازحد خشک یا مرطوب ممکن است باعث شود دستگاه در چند تلاش اول، اثر انگشت را تشخیص ندهد.
- کاربرد: این نوع سنسور برای محیط‌های اداری معمولی که دست کارکنان عموماً تمیز است و حجم ثبت ورود و خروج در ساعات اوج زیاد نیست، مناسب است.
اسکنر خازنی (کپاسیتیو)
اسکنر خازنی به‌جای نور، تفاوت الکتریکی بین برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های خطوط انگشت را اندازه می‌گیرد. چون این اندازه‌گیری فقط با عبور جریان الکتریکی از بافت زنده‌ی انگشت ممکن است، این نوع سنسور با عکس یا ماکت انگشت فریب نمی‌خورد.
- مزیت: دقت این نوع سنسور از نوع اپتیکال بالاتر است و در برابر جعل مقاومت بیشتری دارد؛ برای همین گزینه‌ی مطمئن‌تری است.
- محدودیت: قیمت این نوع سنسور بالاتر از نوع اپتیکال است، به همین دلیل بیشتر در دستگاه‌هایی به کار می‌رود که دقت و امنیت نسبت به هزینه اولویت دارند.
- کاربرد: برای محیط‌هایی مثل ادارات با نیاز به کنترل دسترسی دقیق، یا سازمان‌هایی که نگران ثبت تردد غیرواقعی (مثل زدن اثر انگشت به‌جای همکار) هستند، مناسب‌تر است.
اسکنر التراسونیک (فراصوتی)
اسکنر التراسونیک با استفاده از امواج صوتی، به‌جای تصویر دوبعدی، نقشه‌ای سه‌بعدی از سطح انگشت تولید می‌کند. این امواج قادرند از لایه‌ی سطحی پوست عبور کرده و ساختار زیرین انگشت را نیز ثبت کنند؛ به همین دلیل، وجود کثیفی، چربی یا رطوبت جزئی روی انگشت، تأثیر چندانی بر دقت تشخیص این نوع سنسور ندارد.
- مزیت: دقت تشخیص این نوع سنسور بسیار بالاست و حتی در شرایطی که انگشت کثیف، چرب یا کمی مرطوب باشد، عملکرد قابل‌اعتمادی از خود نشان می‌دهد. همچنین، به دلیل ثبت ساختار سه‌بعدی انگشت، در برابر جعل یا استفاده از نمونه‌های تقلبی نیز مقاومت بیشتری دارد.
- محدودیت: قیمت این نوع سنسور معمولاً بالاتر از سایر انواع است، به همین دلیل بیشتر در دستگاه‌های پیشرفته یا گوشی‌های هوشمند به کار می‌رود تا در تجهیزات اداری متداول که هزینه عامل تعیین‌کننده‌تری محسوب می‌شود.
- کاربرد: این نوع سنسور برای محیط‌های صنعتی یا کارگاهی که دست کارکنان اغلب کثیف یا چرب است، گزینه‌ی مناسب‌تری به شمار می‌رود، زیرا در این شرایط، سایر انواع سنسور معمولاً دقت کمتری دارند.
اسکنر ترموال (حرارتی)
اسکنر ترموال تفاوت دمای خطوط برجسته و فرورفته‌ی انگشت را اندازه‌گیری می‌کند و از این تفاوت دمایی برای ساخت الگوی اثر انگشت استفاده می‌کند.
- مزیت: از آن‌جا که این نوع سنسور بر پایه‌ی دما کار می‌کند نه نور، کمتر تحت‌تأثیر شرایط نوری محیط، مانند نور مستقیم آفتاب یا تاریکی، قرار می‌گیرد.
- محدودیت: عمر مفید این نوع سنسور معمولاً کوتاه‌تر از سایر انواع است و به همین دلیل، استفاده‌ی آن در بازار نسبت به سه نوع قبلی محدودتر است.
- کاربرد مناسب: این نوع سنسور بیشتر برای کاربردهای خاصی مناسب است که در آن‌ها تغییرات نور محیط مشکل‌ساز می‌شود؛ در دستگاه‌های حضور و غیاب عمومی، کاربرد چندانی ندارد.
مقایسه انواع اسکنر اثر انگشت
دقت، قیمت و مقاومت در برابر کثیفی یا رطوبت، سه معیار اصلی برای مقایسه‌ی اسکنرهای اثر انگشت هستند. در جدول زیر، عملکرد هر نوع در این سه معیار کنار هم آمده است.
| نوع اسکنر | دقت تشخیص | مقاومت در کثیفی/ رطوبت | قیمت نسبی |
| اپتیکال (نوری) | متوسط | متوسط | ارزان |
| خازنی | خوب | زیاد | متوسط |
| التراسونیک | بالا | بسیار زیاد | گران |
| حرارتی | متوسط تا خوب | متوسط | متوسط تا گران |
پرسش‌های متداول
پاسخ چند سؤال پرتکرار درباره‌ی انواع اسکنر اثر انگشت که معمولاً پیش از خرید یا تعویض دستگاه حضور و غیاب پرسیده می‌شود.
کدام نوع اسکنر اثر انگشت دقیق‌تر است؟
از نظر دقت، اسکنر التراسونیک معمولاً بهترین عملکرد را دارد، هرچند قیمت آن هم نسبت به سایر انواع بالاتر است.
آیا اسکنر اپتیکال برای محیط اداری کافی است؟
برای بیشتر محیط‌های اداری با شرایط عادی، بله کافی است. مشکل معمولاً در محیط‌هایی دیده می‌شود که دست کارکنان کثیف یا بسیار خشک باشد.
چرا اسکنر اثر انگشت برای بعضی کارکنان درست کار نمی‌کند؟
این موضوع بیشتر به کیفیت ثبت اولیه و وضعیت پوست انگشت فرد مربوط می‌شود تا نوع اسکنر، هرچند نوع اسکنر هم روی میزان خطا اثر دارد.
عمر یک اسکنر اثر انگشت معمولی چقدر است؟
این موضوع به نوع فناوری، کیفیت ساخت و میزان استفاده روزانه بستگی دارد و بدون بررسی مدل مشخص، نمی‌توان عدد قطعی اعلام کرد.
آیا اسکنر اثر انگشت برای همه‌ی انگشت‌ها به یک اندازه خوب کار می‌کند؟
نه لزوماً. کسانی که به دلیل کار یدی، خشکی پوست یا زخم قدیمی، خطوط انگشتشان کم‌رنگ یا فرسوده شده، معمولاً با خطای بیشتری مواجه می‌شوند. در این موارد، ثبت چند انگشت به‌جای یک انگشت می‌تواند احتمال خطا را کم کند.
جمع‌بندی
اسکنرهای اثر انگشت از نظر فناوری تشخیص، به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شوند: اپتیکال، خازنی، التراسونیک و ترموال؛ هرکدام از نظر دقت، قیمت و مقاومت در برابر کثیفی و رطوبت با هم تفاوت دارند. برای محیط اداری معمولی، اسکنر اپتیکال معمولاً مناسب است.
اگر دقت و امنیت بیشتری مد نظر باشد، خازنی گزینه‌ی بهتری است و برای محیط‌های صنعتی یا کارگاهی که دست کارکنان اغلب چرب و کثیف است، التراسونیک عملکرد پایدارتری دارد. در نهایت، انتخاب درست باید بر اساس شرایط محیط کار صورت گیرد، نه صرفاً قیمت دستگاه.
